Een pop-up is van oorsprong een plaatje dat uit een boek te voorschijn komt als een bladzijde wordt opengeslagen. Een goed Nederlands woord hiervoor is ‘uitklapplaatje’. In de internetwereld is een pop-up een nieuw, klein window dat verschijnt. Dit kan gebeuren als reactie op een klik van de gebruiker, maar ook als reactie op andere omstandigheden zoals het laden of het verlaten van een pagina.
Pop-ups zijn een veelgebruikt middel om reclame te maken op webpagina's. Als
wijze van reclame op internet, zijn ze een agressieve variant van zogenaamde ‘banners’.
Het onderwerp van de ‘banner’ zal immers pas in een nieuw venster verschijnen na
een klik erop door de internaut. In extreme gevallen kan een webpagina een zo
groot aantal verschillende pop-ups openen dat de computer van de gebruiker
vastloopt.
Pop-ups worden ook gebruikt voor het installeren van adware en spyware op
computers. Adware of advertentieondersteunde software is elke softwareapplicatie
die advertenties weergeeft terwijl het draait. Sommige adwareprogramma's –
spyware genoemd – bevatten ook code die persoonlijke informatie van een
gebruiker bijhoudt en doorgeeft aan derden, zonder de goedkeuring of kennis van
de gebruiker. Wat de relatie tussen deze software en pop-ups betreft, zijn de
pop-ups het meest verleidelijk wanneer zij op een standaardmelding van de
computer lijken en vragen om op "Ok" te drukken. Het effect is dat veel mensen
onbewust toestemming geven om programma's op hun computer te installeren.
Het zijn de webbrowsers die pop-ups kunnen tegenhouden. In bepaalde browsers, zoals Opera of Mozilla, zijn er ‘pop-up blockers’ ingebouwd. Als je browser nog geen ‘pop-up blocker’ heeft , dan kun je ofwel overschakelen op een browser die wel een ‘blocker’ bevat, ofwel een aparte pop-up blocker installeren. De gemakkelijkste weg om er eentje te vinden, bestaat erin om naar een zoekmachine als Google te surfen en aldaar de term ‘pop-up blocker’ in te geven.
In de context van een webpagina is een ‘floater’ een onderdeel van een webpagina dat over de normale tekst valt. Het lijkt in veel opzichten op een pop-up. Een pop-up is echter een nieuw venster dat wordt aangemaakt vanuit een geopende webpagina. Een floater daarentegen is een onderdeel van de geopende webpagina zelf. De recente opkomst van ‘floaters’ is een reactie op het toenemend gebruik van pop-up blockers, die niet in staat zijn om deze variant van pop-ups tegen te houden.
In België wordt spam (hier bedoeld als ongevraagde reclame verzonden per elektronische post) gereglementeerd door de wet van 11 maart 2003 inzake diensten van de informatiemaatschappij (WDI), de omzetting in Belgisch recht van de Europese richtlijn 2000/31/EG betreffende elektronische handel. De kernvraag is of pop-ups gekwalificeerd kunnen worden als ‘elektronische post’ zoals gedefinieerd in de WDI, zijnde een “tekst-, spraak-, geluids- of beeldbericht dat over een openbaar commmunicatienetwerk wordt verzonden en in het netwerk of in de eindapparatuur van de ontvanger kan worden opgeslagen tot het door de afnemer wordt opgehaald”. Ook de voorbereidende werken van deze wet preciseren echter niet op deze ruime definitie al dan niet pop-ups omvat. Een oplossing voor de gestelde vraag kan gevonden worden in de ‘Europese richtlijn inzake privacy en elektronische communicatie’ aangezien de definitie in de WDI een exacte kopie is van de omschrijving van ‘elektronische post’ in de laatstgenoemde richtlijn. Volgens de Europese Commissie zou het concept ‘elektronische post’, zoals gedefinieerd door de richtlijn, de pop-up niet omvatten. Men moet besluiten dat pop-ups niet onderworpen zijn aan de Europese en Belgische wetgevingen inzake het verzenden van reclame per elektronische post.
Iedere pop-up is onderworpen aan de wet betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument (WHPC), meer bepaald aan de bepalingen betreffende reclame. Dat betekent dat de pop-ups in geen geval mogen bevatten: misleidende reclame, verhulde reclame, reclame die verwarring sticht, of reclame die steunt op andere twijfelachtige en zelfs oneerlijke handelspraktijken. Reclame die betrekking heeft op bepaalde producten (alcohol, tabak, geneesmiddelen, cosmetica, bepaalde voedingswaren,…) is bovendien onderworpen aan welbepaalde regels.
Fiches opgesteld door het ICRI, gecoördineerd door Simon Duerinckx