PRAKTISCHE FICHES
Internauten

Verkoop tussen particulieren op het internet

Welke kenmerken heeft het verkoopcontract?

De verkoop van particulier aan particulier op het internet of elders, wordt beheerst door de klassieke bepalingen van het Burgerlijk Wetboek over de verkoop. Het verkoopcontract wordt als volgt gedefinieerd: "een overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt om een zaak te leveren, en de andere om daarvoor een prijs te betalen" (artikel 1582 van het Burgerlijk Wetboek).

De verkoop wordt voltooid tussen de partijen en de zaak is met recht eigendom van de koper ten opzichte van de verkoper zodra men akkoord gaat over de verkochte zaak en de prijs, zelfs als de zaak nog niet is geleverd en de prijs nog niet betaald. Twee belangrijke en bepalende elementen van het verkoopcontract zijn dus:

Een verkoopcontract, zelfs afgesloten via het internet, is enkel geldig opgesteld als de koper volledig op de hoogte is van alle informatie over het goed, als de prijs werd vastgelegd tussen de partijen en als de partijen hun goedkeuring geven (enerzijds om zo'n goed tegen die prijs te kopen, anderzijds om zo'n goed aan die prijs te verkopen).

Hoe kunnen aankoop en verkoop via het internet worden uitgevoerd?

Als een particulier goederen wil kopen en verkopen via het internet kan hij dat op twee manieren doen. In de eerste plaats kunnen koper en verkoper met elkaar contact opnemen via e-mail, gegevens uitwisselen, de voorwaarden van de verkoop bespreken, het contract sluiten en daarna uitvoeren (door het goed te leveren en te betalen). In dat geval zijn er slechts twee partijen in deze transactie: de koper en de verkoper.

Bij een andere, gangbare oplossing stelt de verkoper een goed te koop op een webplatform (zoals ebay, Priceminister...), waarop hij de verkoopsvoorwaarden (kenmerken, levering, prijs...) aangeeft. In dat geval zijn er geen twee, maar drie partijen: de koper, de verkoper en het platform dat de partijen met elkaar in contact bracht. Er worden verschillende contractuele relaties tussen de partijen aangegaan.

Welke zijn de precontractuele verplichtingen die werden aanvaard door de verkoper op internet?

Vooraleer het verkoopcontract op internet wordt gesloten, moet de verkoper de verplichtingen respecteren, die hem zijn opgedragen door de traditionele regels die de verkoop beheersen. Deze periode noemt men de "precontractuele periode" omdat ze de uitwisseling van de goedkeuring voorafgaat, waaruit het contract ontstaat. De algemene verplichting die de verkoper werd opgelegd in deze precontractuele periode is een informatieverplichting ten aanzien van de koper. Het is uiterst belangrijk dat de verkoper aan de koper alle informatie meedeelt die het voor de koper mogelijk maakt de opportuniteit van de koop te evalueren en een onbevooroordeelde goedkeuring te geven.

De inhoud van deze informatieverplichting kan telkens variëren, maar men kan beschouwen dat de koper zeker van de volgende informatie op de hoogte moet zijn:

Het is natuurlijk zeer belangrijk dat de koper ontvankelijk is voor deze informatie. De bekwaamheid van de koper verschilt van persoon tot persoon, daarom moet deze zelf ook informatie inwinnen over alle elementen waaraan hij geen belang hecht of die hij niet kent. Eigenlijk kan men van niemand verwachten een uitgebreide kennis over alle aspecten te hebben. Als het meer moet worden verduidelijkt, is het aan de koper om meer vragen te stellen aan de verkoper, via e-mail of op een andere manier.

Het respect voor deze informatieverplichting heeft te maken met vertrouwen, dat houdt in dat de koper en de verkoper, en omgekeerd, alle informatie geven, die een invloed kan uitoefenen op de goedkeuring van de medecontractant. Bijvoorbeeld, zelfs als een verkoop kan worden afgesloten via een gebruikersnaam op internet, raden we wel aan de ware identiteit van uw medecontractant te verkrijgen, zodat u voorzien bent op alle mogelijke situaties.

Wanneer kan men een contract als afgesloten beschouwen?

Het contract zal als afgesloten worden beschouwd zodra de koper aan de verkoper heeft bevestigd dat hij dat goed tegen die prijs wil kopen. Deze bevestiging kan worden uitgevoerd hetzij door een dubbelklik, hetzij door e-mails uit te wisselen, of op een andere manier, bijvoorbeeld, op het platform dat de partijen met elkaar in contact bracht.

De contractuele ontwikkeling zal over het algemeen op het volgende neerkomen:

Wat als de problemen pas na het sluiten van het contract opduiken?

Er kunnen problemen optreden in geval van slechte wil van een van de partijen. Bijvoorbeeld als een van de partijen beweert nooit een contract te hebben gesloten. Het is dus heel belangrijk alle e-mails (en andere documenten) die tussen de partijen werden uitgewisseld, te bewaren. Die bevatten alle belangrijke elementen van het contract en van het akkoord tussen de partijen.

Het Burgerlijk Wetboek heeft de bewijsvoorschriften georganiseerd tussen de particulieren, afhankelijk van het bedrag van de onderliggende transactie: voor bedragen minder dan 375 euro mag de particulier het bewijs op "elke wettelijke manier" leveren, d.w.z. met alle middelen. U kunt dus een kopie van een e-mail voorleggen, maar wel op voorwaarde dat de auteur ervan duidelijk identificeerbaar is! Dat sluit de gevallen uit waar personen hun echte identiteit niet meer gebruiken, maar een gebruikersnaam.

Als het bedrag meer dan 375 euro bedraagt, is het wenselijk een geschreven en getekend document of een e-mail met elektronische handtekening voor te leggen. Bij ontstentenis kan de e-mail enkel worden beschouwd als een "begin van een schriftelijk bewijs", dat minder bewijskracht heeft dan een werkelijk geschreven en getekend document.

Er kan zich ook een ander probleem voordoen, namelijk een fout die is opgetreden, een misverstand tussen de partijen, betreffende het gekochte of verkochte goed, de verkoopsvoorwaarden... zelfs dat alle misverstanden door de verkoper werden opgezet, om zo de goedkeuring van de koper te krijgen.

Welke zijn de verplichtingen van de verkoper als het gaat over de uitvoering van het contract?

Elke verkoper is van rechtswege verantwoordelijk voor de correcte uitvoering van het gesloten contract. Dat betekent dat hij de levering van een besteld goed moet garanderen, zonder schade en overeenkomstig met de eigenschappen die in het aanbod worden vermeld.

Een verkoper kan niet ontsnappen aan deze verantwoordelijkheid, behalve in drie situaties:

Inzake verkoop die wordt gesloten via internet, is de verzending van het goed een van de elementen die de verkoper het minst beheerst, daarom komt hier een derde partij tussen: de leverancier.

In elk geval, als u een particulier bent en u wil de risico's, die verbonden zijn aan de levering van het goed dat u verkoopt, beperken, opteer dan voor een manier van levering met een opvolging van de leveringen (bijvoorbeeld een aangetekende zending).

Overeenkomstig artikel 1641 van het Burgerlijk Wetboek is de verkoper "gehouden tot vrijwaring voor de verborgen gebreken van de verkochte zaak, die deze ongeschikt maken tot het gebruik waartoe men ze bestemt, of die dit gebruik zodanig verminderen dat de koper, indien hij de gebreken gekend had, de zaak niet of slechts voor een mindere prijs zou hebben gekocht".

Deze garantieverplichting is van toepassing op elke verkoper, professioneel of niet. Ze biedt de koper de mogelijkheid het goed terug te geven en de prijs terugbetaald te krijgen, of het te houden en een deel van de prijs terug te krijgen. Indien de verkoper op de hoogte was van de gebreken van het goed moet hij bovenop de terugbetaling van de prijs die hij ervoor kreeg, een schadeveroeding en intresten tegenover de koper betalen. Omgekeerd, als de verkoper niet op de hoogte was van de gebreken van het goed moet hij enkel de prijs die hij ervoor kreeg en de kosten die de koper deed bij de verkoop, terugbetalen.

Deze wettelijke garantie, georganiseerd door de artikels 1626 en volgende van het Burgerlijk Wetboek is gericht op het beschermen van de koper tegen:

Op welke manieren kan worden betaald?

Als twee particulieren online een verkoopcontract sluiten, kan er op verschillende manieren worden betaald:

In elk geval, vanaf het ogenblik dat er "online" moet worden betaald (via kredietkaart, e-bankingplatform) moet de koper dubbel opletten en er zeker van zijn dat de betaling in een veilige omgeving gebeurt. Daartoe volstaat het te kijken naar het adres van de website waarop u zich bevindt (httpS: de S betekent dat de verbinding beveiligd is) of onderaan te kijken naar de webbrowser waar een hangslot moet verschijnen, zodat u in een gesloten en beveiligde omgeving werkt (onderaan, rechts van de browser).

Welke zijn de verantwoordelijkheden van de verantwoordelijke van het platform"?

De platformen zijn websites die het voor de kopers en verkopers mogelijk maken elkaar te ontmoeten, door gecommercialiseerde zaken online te zetten. Deze activiteit is natuurlijk niet risicoloos. Sinds de opkomst van het internet en de online-verkoop zijn er heel wat geschillen ontstaan en die ontaarden dan in meerdere gerechtelijke procedures.

De verantwoordelijke van het platform kan dus twee types verantwoordelijkheden krijgen:

Zijn er andere risico's verbonden aan de handel tussen particulieren via het internet?

Er zijn inderdaad risico's, aangezien men goederen koopt en verkoopt via het internet. Naast de risico's verbonden met online-fraude of het niet-leveren, is er een risico opgetreden dat de internetparticulieren zich nooit hadden kunnen inbeelden en dat in het begin van 2006 veel furore maakte: de hoedanigheid van handelaar. Per definitie is een handelaar een persoon die handelsdaden uitvoert. Om te weten wat een handelsdaad is, heeft de Handelswet een aantal handelingen gedefinieerd die als dusdanig worden beschouwd: bijvoorbeeld kopen om te verkopen. Deze handeling is typisch voor een handelaar.

Zo werd op 12 januari 2006 een Elzasser van 46 veroordeeld tot 3.800 euro boete, waarvan 2.300 met uitstel, door de correctionele rechtbank van Mulhouse voor het doorverkopen van een groot aantal goederen op de veilingsite eBay gedurende twee jaar. Hij werd beschouwd als een verhuld handelaar en werd veroordeeld voor de verheimelijking van zijn handelsactiviteiten. Er moet toch worden vermeld dat hij 470 verzamelobjecten verkocht tussen 2003 en 2005.

Met een dergelijke hoedanigheid van handelaar had de particulier immers btw-plichtig moeten zijn, een ondernemingsnummer moeten hebben of ingeschreven zijn in het handelsregister...
 

Praktische fiche gerealiseerd door het CRID, gecoördineerd door Benjamin Marthoz.